Avrupa Birliği’nden Mağdur Haklarında Yeni Dönem

Avrupa Birliği, suç mağdurlarının adalete erişimini güçlendiren önemli bir adım attı.

Suç mağdurlarının hakları, desteklenmesi ve korunmasına ilişkin 2012/29/AB sayılı Mağdur Hakları Direktifi’nde kapsamlı değişiklikler yapan (AB) 2026/1472 sayılı Direktif, 30 Haziran 2026 tarihinde Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlandı. Yeni düzenleme, mağdur haklarını suçun bildirilmesinden destek hizmetlerine, kişisel verilerin korunmasından tazminatın tahsiline kadar uzanan bütüncül ve mağdur odaklı bir sistem öngörüyor.

Direktifle getirilen başlıca yenilikler şöyle:

• AB genelinde 116 006 mağdur destek hattı kurulacak. Ücretsiz, güvenli ve gizli olması öngörülen bu hatlar aracılığıyla mağdurlara hakları konusunda bilgi verilmesi, duygusal destek sağlanması ve ilgili uzman hizmetlere yönlendirme yapılması amaçlanıyor.
• Suçların dijital ortamda bildirilmesi kolaylaştırılacak. En azından acil olmayan ve şiddet içermeyen suçlar bakımından mağdurların güvenli ve kullanıcı dostu elektronik kanallarla suç ihbarında bulunabilmesi ve mümkün olduğu ölçüde delillerini elektronik olarak sunabilmesi sağlanacak.
• Çocuk mağdurlar için çocuk dostu ve bütünleşik destek sistemi oluşturulacak. Tıbbi muayene, psikolojik ve sosyal destek, bireysel ihtiyaç değerlendirmesi, suç bildirimi ve görüntülü ifade alma gibi hizmetlerin kurumlar arası koordinasyon içinde sunulması öngörülüyor.
• Tazminat kararlarının fiilen uygulanması hedefleniyor. Üye devletlerden, fail tarafından ödenmesine karar verilen tazminatın gecikmeksizin tahsil edilmesini kolaylaştıracak icra ve uygulama mekanizmaları kurmaları isteniyor.
• Mağdurların kişisel verilerine daha güçlü koruma getiriliyor. Mağdurun ikamet adresi ve benzeri iletişim bilgilerinin kural olarak faille paylaşılmaması; ancak savunma hakkının gerektirdiği istisnai durumlarda, ölçülülük değerlendirmesi yapılarak açıklanabilmesi öngörülüyor.
• Mağdurların bireysel destek ve korunma ihtiyaçları daha erken ve kapsamlı biçimde değerlendirilecek. Değerlendirmede mağdurun yaşı, engellilik durumu, ikamet statüsü, maruz kaldığı ayrımcılık, faille olan bağı ve yeniden mağdur edilme riski gibi unsurlar dikkate alınacak.

Direktif, 20 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girdi. Üye devletlerin düzenlemenin büyük bölümünü 2 Temmuz 2028 tarihine kadar iç hukuklarına aktarmaları gerekiyor. Bununla birlikte, mağdur haklarına ilişkin veri toplama ve istatistiksel raporlama sistemlerini düzenleyen belirli hükümler bakımından son tarih 2 Temmuz 2030 olarak belirlendi.

Direktif Türkiye bakımından doğrudan bağlayıcı olmamakla birlikte; ceza adaleti politikaları, mağdur destek mekanizmaları, adli yardım, çocuk dostu adalet ve kişisel verilerin korunması alanlarında yapılacak mevzuat ve uygulama çalışmalarına önemli bir karşılaştırmalı hukuk kaynağı oluşturacaktır.